Jak rozpoznać objawy stopy cukrzycowej?

Jakie symptomy powinny wzbudzić czujność chorego i skłonić do konsultacji ze specjalistą?
Jak rozpoznać objawy stopy cukrzycowej?
Fot.materiałpartnera
08.04.2024

Stopa cukrzycowa stanowi jedno z poważniejszych powikłań cukrzycy, które może prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet amputacji kończyny. Rozpoznanie jej objawów we wczesnym stadium jest konieczne do zapobiegania progresji schorzenia. Jakie symptomy powinny wzbudzić czujność chorego i skłonić do konsultacji ze specjalistą? Jak współczesna medycyna podchodzi do diagnostyki i leczenia tego groźnego powikłania cukrzycy?

Czym jest stopa cukrzycowa i jakie są jej przyczyny?

Stopa cukrzycowa to rodzaj dolegliwości, pojawiających się w obrębie kończyny dolnej u cukrzyków typu 1 i 2. Przypadłość ta dotyczy głównie osób, które już od wielu lat zmagają się z chorobą. Charakterystyczne objawy stopy cukrzycowej to zakażenie, owrzodzenie lub destrukcja tkanek głębokich stopy (zwłaszcza kości). Spowodowane jest to uszkodzeniem nerwów obwodowych lub naczyń krwionośnych o różnym stopniu zaawansowania. Ryzyko powstania owrzodzeń stóp u cukrzyka wynosi od 12 do 25%. Prawdopodobieństwo amputacji jest od 30 do 40 razy wyższe niż u osób zdrowych.

Do czynników ryzyka stopy cukrzycowej zalicza się m.in.:

  • wieloletnią, źle kontrolowaną cukrzycę,
  • niewłaściwą higienę stóp,
  • skaleczenia podczas obcinania paznokci,
  • chodzenie boso,
  • stosowanie niewłaściwego obuwia,
  • obecność modzeli,
  • zwiększony nacisk na stronę podeszwową stopy,
  • palenie tytoniu,
  • neuropatię obwodową (zaburzenia czucia),
  • cechy niedokrwienia kończyn dolnych,
  • brak wiedzy na temat profilaktyki powikłań cukrzycy.

Pierwsze objawy stopy cukrzycowej

Neuropatia (uszkodzenie czuciowych włókien nerwowych), od której często zaczyna się problem stopy cukrzycowej, prowadzi do zaburzenia odczuwania bólu, dlatego zarówno drobne, jak i większe skaleczenia nie powodują bólu i mogą przez długi czas pozostawać niezauważone przez cukrzyka. Ryzyko powstawania urazów zwiększa się, gdy u chorego występuje dodatkowo neuropatia motoryczna, która prowadzi do zniekształcenia stopy – noszone dotychczas obuwie przestaje pasować, czego chorzy często nie zauważają, ponieważ nie odczuwają dyskomfortu. Dochodzi do ucisku i przeciążenia szczytów palców, okolic głów kości śródstopia, pięt – w tych miejscach powstają obszary twardego zrogowaciałego naskórka, które wywołują uszkodzenie leżących głębiej tkanek i mogą doprowadzić do owrzodzeń, czyli trudno gojących się ran.

Na czym polega leczenie stopy cukrzycowej?

Lekarz stawia diagnozę stopy cukrzycowej na podstawie badań bakteriologicznych oraz stopnia uszkodzenia tkanki kostnej. W leczeniu stosowana jest antybiotykoterapia, której celem jest opanowanie infekcji toczącej się w obrębie stopy. Jeśli zakażenie obejmuje kość, konieczne może okazać się operacyjne usunięcie zmienionego fragmentu (tzw. mała amputacja). W zaawansowanych stadiach choroby konieczna jest amputacja. 

Wspomagająco w terapii stopy cukrzycowej stosuje się również takie metody, jak: komora hiperbaryczna, leczenie podciśnieniem, leki poprawiające ukrwienie, preparaty heparyny drobnocząsteczkowej, kwas acetylosalicylowy czy trening marszowy.

Ważnym elementem leczenia stopy cukrzycowej jest wyrównanie metaboliczne cukrzycy dzięki zastosowaniu insulinoterapii lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. Istotne jest również odciążenie chorej kończyny poprzez zastosowanie np.:

  • buta czasowo odciążającego przodostopie lub piętę oraz buta wyrównawczego na zdrową kończynę,
  • wkładek terapeutycznych,
  • kul,
  • wózka inwalidzkiego,
  • opatrunku odciążającego,
  • ograniczenia chodzenia (również w warunkach domowych).

Jak zapobiegać powstawaniu stopy cukrzycowej?

Żaden diabetyk nie jest skazany na występowanie stopy cukrzycowej. Problemów ze stopami można uniknąć poprzez:

  • wyrównanie metaboliczne cukrzycy,
  • regularne usuwanie modzeli i hiperkeratozy,
  • dobór właściwego obuwia,
  • zastosowanie odpowiednich wkładek do obuwia,
  • rzucenie palenia,
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
  • wyrównanie zaburzeń lipidowych i nadciśnienia tętniczego,
  • systematyczne badanie stóp,
  • regularne wykonywanie badań w kierunku zaburzeń czucia i niedokrwienia.

Bibliografia:

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2023 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecania-aktywni-czlonkowie-2023

Korzon-Burakowska A. (2008). Zespół stopy cukrzycowej – patogeneza i praktyczne aspekty postępowania. In Forum Medycyny Rodzinnej, Vol. 2, No. 3, pp. 234-241. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/10226/8726

 

Artykuł sponsorowany

Komentarze
Ocena: 5 / 5

Polecane dla Ciebie