Fazy księżyca a sen. Czy księżyc ma wpływ na to, jak się wysypiamy?

Czy nasz naturalny satelita rzeczywiście oddziałuje na nasz organizm?
Fazy księżyca a sen. Czy księżyc ma wpływ na to, jak się wysypiamy?
fot. materiały prasowe
13.11.2020

Nie jest tajemnicą, że Księżyc znacznie oddziałuje na Ziemię, co widać chociażby na przykładzie pływów morskich. Jednak czy nasz satelita ma również wpływ na ludzką psychikę oraz sen? Nie od dziś wiąże się fazy Księżyca z jakością nocnego odpoczynku. Czy słusznie?

O wpływie Księżyca na jakość naszego snu mówią już dawne wierzenia ludowe. Mówiono, że pełnia to czas, kiedy pojawiają się problemy z zaśnięciem, a nawet bezsenność. Okazuje się, że wierzenia te mogą być oparte na faktycznej wiedzy czerpanej z doświadczenia i obserwacji – tak przynajmniej twierdzą dziś niektórzy naukowcy.

Pełnia księżyca a sen – szwajcarski eksperyment

Szwajcarscy naukowcy z Uniwersytetu w Bazylei postanowili zbadać, czy w folklorze znajduje się ziarno prawdy. 33 ochotników przez trzy lata brało udział w eksperymencie, który polegał na mierzeniu parametrów ich snu w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Ochotnicy przyjeżdżali do laboratorium na sesje trwające po 3 i pół dnia każda. Nie byli świadomi celu badania, a w czasie przeprowadzania eksperymentu nie widzieli księżyca, przebywali w pomieszczeniach o ściśle kontrolowanej ilości przedostającego się światła, nie wiedzieli nawet, jaka w danym momencie jest pora dnia.

Uczestnicy badania nie mieli problemów z zasypianiem, nie cierpieli na zaburzenia snu, nie mieli problemów zdrowotnych  nie przyjmowali leków, nie palili tytoniu, nie pili alkoholu. Należeli do różnych grup wiekowych. W trakcie badania mierzono takie parametry, jak:

– czas potrzebny na zapadnięcie w sen,

– całkowity czas snu,

– czas spędzony w fazie snu REM i czas spędzony w śnie wolnofalowym, czyli NREM,

– aktywność mózgu w czasie fazy snu głębokiego,

– poziom melatoniny w organizmie w godzinach nocnych.

Jakie były wyniki eksperymentu? Stwierdzono, że im bliżej pełni księżyca, tym bardziej czas potrzebny na zapadnięcie w sen wydłużał się. W noc pełni zapadnięcie w sen zajmowało uczestnikom badania średnio 5 minut dłużej niż przy nowiu. Ponadto w okolicach pełni czas snu głębokiego skracał się o 30%, malał również poziom melatoniny w organizmie. Całkowita długość snu w noce pełni wyniosła średnio o 20 minut krócej niż w nowiu. Z relacji uczestników badania wynika ponadto, że w czasie pełni jakość ich snu była najmniej zadowalająca (Cajochen Ch., Evidence That the Lunar Cycle Influences Human Sleep, „Current Biology”. 2013 Aug 5;23(15):1485-8).

Jaka jest przyczyna takich zaburzeń snu w okolicach pełni księżyca? Naukowcy wysuwali wiele hipotez, spośród których żadna nie została jak na razie dowiedziona. Do najbardziej prawdopodobnych należy ta sformułowana krótko przez prof. Christiana Cajohena: nasz organizm jest w sposób naturalny skorelowany z cyklem lunarnym, który oddziałuje na nasz sen nawet wówczas, gdy nie jesteśmy tego świadomi i nie widzimy księżyca (ten aspekt badania podważył tezę, że to jasność satelity sprawia, iż mamy trudności w zasypianiu).

fot. Mark Tegethoff / Unsplash

Fakty czy samospełniająca się przepowiednia?

Wpływ pełni księżyca na sen badali również naukowcy z Instytutu Psychiatrii Maxa Plancka w Monachium. Wbrew danym pochodzącym ze szwajcarskiego badania stwierdzili, że fazy księżyca nie mają wpływu na nasz sen. Na potrzeby tego badania zebrano większą grupę ochotników – porównano dane EEG pochodzące od 1265 osób i zebrane w ciągu 2097 nocy. Przeanalizowano też ponownie dane pochodzące z wcześniejszych eksperymentów. Nie dostrzeżono statystycznie istotnego związku między fazami księżyca a jakością snu ochotników.

Skąd te sprzeczne interpretacje? Naukowcy niemieccy twierdzą, że wynikają one z niedokładnej analizy wcześniej zebranych danych. Choć różne badania potwierdzały na przykład skrócenie ogólnego czasu snu w okolicach pełni księżyca, to już w przypadku określenia, kiedy ulega opóźnieniu faza REM, nie uzyskano jednoznacznych wyników. Część danych wskazywała, że następuje to również przy pełni, część – że przy nowiu (źródło: Cordi M., Ackermann S., Bes F.W., Hartmann F., Konrad B.N., Genzel L., Pawlowski M., Steiger A., Schulz H., Rasch B., Dresler M., Lunar cycle effects on sleep and the file drawer problem, „Current Biology”. Vol 24, Nr. 12).

Brytyjski specjalista z dziedziny biologii snu, dr Neil Stanley, ubolewa, że do tej pory przeprowadzono tak naprawdę niewiele badań, które mogłyby rzucić nieco więcej światła na oddziaływanie księżyca na sen: „To jedno z tych zjawisk, w które ludzie wierzą instynktownie, więc odnalezienie jakiegoś naukowego wyjaśnienia byłoby naprawdę ciekawe. […] Być może jest to tylko samospełniająca się przepowiednia” – mówi (źródło: Wright K., Can a full Moon really affect your sleep?, https://www.bbc.com/news/uk-43960958, dostęp: 26.04.20).

Niemniej, osobne badania przeprowadzane na Uniwersytecie w Göteborgu w Szwecji wykazały, że w czasie pełni ludzie śpią średnio o 20 minut krócej. Szwedzcy naukowcy przebadali sen 47 zdrowych osób w grupie wiekowej 18–30 lat. Wyjaśnili jednocześnie, że w trakcie pełni mózg jest bardziej podatny na rozmaite zakłócenia z zewnątrz ze względu na wzmożoną wrażliwość kory mózgowej.

Warunki, w których przebywali ochotnicy, były podobne do tych stworzonych przez naukowców szwajcarskich. Szwedzi uzyskali też podobne rezultaty – dla części badaczy wciąż nie jest to jednak wystarczające potwierdzenie, zwłaszcza że niemieccy naukowcy przebadali większą grupę ochotników (źródło: Możliwe, że w trakcie pełni Księżyca krócej śpimy, Esculap.com, https://www.esculap.com/news/135536/moliwe-e-w-trakcie-peni-ksiyca-krcej-pimy, dostęp: 26.04.20). Czy kolejne lata przyniosą nam odpowiedź?

Problemy z zaśnięciem – co robić?

fot. Ben Blennerhassett / Unsplash

Niezależnie od tego, czy odczuwamy wpływ pełni Księżyca na jakość snu, czy też źródłem naszych problemów z zasypianiem jest coś innego (np. stres, przemęczenie psychiczne), musimy zdawać sobie sprawę, jak istotne znaczenie ma prawidłowy sen na funkcjonowanie naszego organizmu.

Osoby, które śpią niewystarczająco długo lub ich sen ma niezadowalającą jakość, przede wszystkim odczuwają przemęczenie w ciągu dnia oraz spadek wydajności w czasie pracy czy nauki. Po pewnym czasie mogą one odczuwać nawracające problemy z koncentracją, ale nie tylko. Zbyt mała ilość snu spowalnia proces regeneracji komórek organizmu, przez co chronicznie niewyspana osoba dłużej będzie dochodzić do siebie po urazach czy stanach zapalnych. Łatwiej będzie również łapała infekcje (źródło: Skalski M., Bezsenność – Patogeneza i leczenie, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” T 63, nr 2, 2014, ss. 233-243, http://kosmos.icm.edu.pl/PDF/2014/233.pdf, dostęp: 26.04.20).

Niedobór snu może z czasem zwiększać ryzyko wystąpienia innych chorób, w tym otyłości, a w rezultacie także cukrzycy i chorób serca, chorób jelit oraz chorób otępiennych. Naukowcy z Washington University School of Medicine w St. Louis w Stanach Zjednoczonych dowiedli, że niedobór snu podwyższa poziom splątków nieprawidłowego białka tau i ułatwia jego rozprzestrzenianie się. Białko tau to jedno z białek normalnie występujących w ludzkim mózgu. Jednakże jeśli w pewnych warunkach białko to stworzy tzw. splątki, uszkadza tkankę nerwową. U osób z chorobą Alzheimera splątki tau mają tendencję do pojawiania się w częściach mózgu ważnych dla pamięci – hipokampie i korze śródwęchowej – a następnie rozprzestrzeniają się na inne obszary mózgu. Naukowcy przyznają, że nie wiedzą, czy odpowiedni sen chroni przed chorobą Alzheimera, jednak na pewno nie może im zaszkodzić. Wiele danych sugeruje, że sen może nawet pomóc opóźnić i spowolnić proces chorobowy, jeśli już się zaczął (źródło: Brak snu sprzyja chorobie Alzheimera, „Medycyna Praktyczna”, https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/aktualnosci/202879,brak-snu-sprzyja-chorobie-alzheimera, dostęp: 26.04.20).

Aby ułatwić sobie zaśnięcie, warto zastosować się do kilku zasad. Nie jedzmy posiłków później niż na 4 godziny przed snem oraz ograniczmy spożycie kawy w drugiej połowie dnia. Wprowadźmy do swojego życia kilka wieczornych rytuałów relaksujących, które wyciszą organizm, ale także przyzwyczają go do pewnego rytmu. Mogą to być ćwiczenia relaksujące, kąpiel z olejkami eterycznymi, a nawet lektura przed snem.

Pamiętajmy też o naturalnej apteczce na sen – ziołach, które ułatwią zaśnięcie. Należą do nich melisa, lawenda, szyszki chmielu, kozłek lekarski, pozłotka kalifornijska. Do przyczyn utrudnionego zasypiania może należeć także spadek poziomu melatoniny – dlatego suplementy zawierające ten składnik również okazują się przydatne.

 

Tekst powstał we współpracy z Novanoc. Podmiot zlecający: Sanofi – Aventis sp. z o.o.

 

*Działanie wynika z właściwości suplementu: Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie. Korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg melatoniny krótko przed pójściem spać. Wyciąg z pozłotki kalifornijskiej i melisy wspomagają nieprzerwany sen. Wyciąg z passiflory przyczynia się do osiągnięcia relaksującego snu.

 

 

Bilbliografia

  1. Cajochen Ch., Evidence That the Lunar Cycle Influences Human Sleep, „Current Biology”. 2013 Aug 5;23(15):1485-8.
  2. Cordi M., Ackermann S., Bes F.W., Hartmann F., Konrad B.N., Genzel L., Pawlowski M., Steiger A., Schulz H., Rasch B., Dresler M., Lunar cycle effects on sleep and the file drawer problem, „Current Biology”. Vol 24, Nr. 12.
  3. Wright K., Can a full Moon really affect your sleep?, https://www.bbc.com/news/uk-43960958, dostęp: 26.04.20.
  4. Możliwe, że w trakcie pełni Księżyca krócej śpimy, Esculap.com, https://www.esculap.com/news/135536/moliwe-e-w-trakcie-peni-ksiyca-krcej-pimy, dostęp: 26.04.20.
  5. Skalski M., Bezsenność – Patogeneza i leczenie, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” T 63, nr 2, 2014, ss. 233-243, http://kosmos.icm.edu.pl/PDF/2014/233.pdf, dostęp: 26.04.20.
  6. Brak snu sprzyja chorobie Alzheimera, „Medycyna Praktyczna”, https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/aktualnosci/202879,brak-snu-sprzyja-chorobie-alzheimera, dostęp: 26.04.20.

 

Artykuł sponsorowany

Komentarze (1)
Ocena: 5 / 5
gość (Ocena: 5) 30.11.2020 13:25
dobre
odpowiedz

Polecane dla Ciebie