Narcystyczni rodzice: jak rodzicielska zazdrość rzutuje na dorosłe życie dziecka

Pod maską zapatrzenia w siebie kryje się dużo bezradności i wstydu.
Narcystyczni rodzice: jak rodzicielska zazdrość rzutuje na dorosłe życie dziecka
Fot. Unsplash
24.06.2024

Manipulacja, szantaż, karanie ciszą, wzbudzanie poczucia winy: narcystyczny rodzic przerzuca na dziecko swoje własne lęki. Narcyzm jest naturalnie wpisany w życie: doświadczamy go podczas bólu, choroby, wykonywania pilnego zadania. Zapominamy o potrzebach innych i skupiamy się na sobie. Jest to proces chwilowy i odwracalny, służący jakiejś idei. Dbamy dzięki temu o swoje potrzeby, bronimy się przed atakami i regenerujemy. Co się jednak dzieje, gdy przestaje on być kontrolowany i zdrowy? W jaki sposób narcystyczna osobowość rodziców odbija się na dorosłym życiu ich dzieci?

Zobacz także: 5 sygnałów, że jesteś bardziej atrakcyjna niż myślisz

Czym jest osobowość narcystyczna?

NPD to narcystyczne zaburzenie osobowości. Osoba cierpiąca na tą przypadłość pragnie od otoczenia podziwu i ma poczucie wyższości nad innymi. Nie odwzajemnia otrzymywanych pochwał i nie nagradza, nieprawidłowo odczytuje emocje innych ludzi oraz posiada problemy z empatią. Melanie Klein, która należy do pionierów brytyjskiej psychoanalizy, dowodzi, że tym, co generuje zazdrość narcystycznych rodziców, jest ich własne pozbawienie uwagi i pochwały w dzieciństwie. Rodzice, przez własne bolesne doświadczenia, bywają rozgoryczeni szczęśliwymi i beztroskimi latami dziecięcymi swoich dzieci, których oni sami nigdy nie doświadczyli. Poprzez pewne mechanizmy próbują poprawić własne dzieciństwo, uciekają się do identyfikacji z dzieckiem, aby odzyskać życie, którego nigdy nie mieli, oraz nadzieję, z której zostali okradzeni, ale czują się do niej uprawnieni.

Dzieci, już od najmłodszych lat, szybko przystosowują się do życia z narcystycznym rodzicem. Są posłuszne, nie sprawiają problemów i nie stawiają oporu, słuchają , odpowiadają, ale jednocześnie unikają mówienia o tym, co dla nich ważne. Często te mechanizmy zostają zaszczepione w psychice tak głęboko, że powtarzają się w dorosłych relacjach. W związku narcystycznego rodzica i dziecka dochodzi do odwrócenia ról: to dziecko jest zmuszone troszczyć się o rodzica, starając się zapobiec złości i smutkowi.

Próby przywrócenia własnego dzieciństwa poprzez manipulacje, szantaże, poniżanie i karanie okazują się być jednak nieskuteczne: nie pomagają samym rodzicom i szkodzą ich dzieciom. Pod maską zapatrzenia w siebie kryje się dużo bezradności i wstydu, które stanowią barierę przed wewnętrznym lękiem.

Wpływ zazdrości rodzicielskiej na dzieci

  1. Niespełnione ambicje

Dziecko narcystycznego rodzica często przejmuje pewne role, aby zapewnić sobie przetrwanie. Poświęca się, aby wypełnić pustkę i niespełnienie rodziców. Stara się pozbawić własnych sukcesów i odciąć się od swoich prywatnych marzeń, aby uniknąć sprawienia przykrości bądź rozgniewania rodzica. Osiągnięcia zdobywane przez takie dziecko często związane są z poczuciem winy. Dzieci te, aby zachować miłość rodzica spełniają jego wszystkie oczekiwania i pragnienia, nawet jeśli są sprzeczne z ich wyznaniami. Chcą w ten sposób zapracować na szacunek czy gest bliskości.

  1. Brak satysfakcjonujących relacji

Potomek narcystycznego rodzica często traktowany jest jako ich „przedłużenie” psychiczne. Przestaje być wtedy postrzegane jako odrębna istota ludzka posiadająca własne pragnienia, marzenia, odczucia i relacje. To właśnie przy tych ostatnich rodzic stosuje zazdrość, krytykę, kontrolę i dominację. Rodzic wstrzymuje osobiste relacje i interakcje społeczne swojego dziecka, aby móc pozostać w centrum uwagi i mieć nad nim kontrolę.

  1. Pozbawienie radości z życia

Zazdrosny o sukcesy swojego dziecka rodzic będzie próbował celowo skrytykować dane osiągnięcie bądź postawę, by wywołać smutek i poczucie winy. Dzieci będące odbiorcami poczucia winy rodziców mogą ponieść długotrwałe konsekwencje psychologiczne, uniemożliwiające im swobodne i szczęśliwe życie. Wyrzuty sumienia za życie „lepiej” niż rodzic i strach przed gniewem i rozczarowaniem sprawia, że dobre rzeczy, spotykające w dorosłym życiu wychowywane przez narcystycznego rodzica dziecko, będą budzić negatywne emocje.

Zobacz także: Psychologia sprzątania: Jak czyste otoczenie wpływa na Twoje szczęście i samopoczucie?

Techniki manipulacyjne narcyzów

Osoba posiadająca osobowość narcystyczną posługuje się różnymi technikami manipulacyjnymi, aby pozostać w centrum uwagi i utrzymać się na swojej pozycji.

Należą do nich m.in.:

  1. Projekcja - przypisywanie własnych negatywnych cech dziecku oraz obwinianie ofiary za swoje zachowanie.
  2. Deprecjonowanie - obniżanie wiary innych w ich zdolności, umniejszanie ich osiągnięciom i sukcesom.
  3. Zawstydzanie - odbieranie poczucia własnej wartości dziecka, prowadzące do braku samoakceptacji i lęku.

Często rzeczywistość, w jakiej żyjemy, wydaje się być normalna, bo jest jedyną rzeczywistością jaką znamy. Utrudnia to ofiarom toksycznych zachowań dostrzeżenie problemu, który zostaje przez nie bagatelizowany. Dzieci z rodzin dysfunkcyjnych dowiadują się często po wielu latach, że żyją z traumą spowodowaną ich relacjami i dzieciństwem. Podstawą udanej terapii jest dostrzeżenie problemu przez pacjenta i chęć zmiany,  związanej z konfrontacją z trudnymi, często wypartymi wspomnieniami z przeszłości.

Polecane wideo

Skandaliczne stroje Bianki Censori. Dlaczego Kanye West ubiera żonę w ten sposób?
Skandaliczne stroje Bianki Censori. Dlaczego Kanye West ubiera żonę w ten sposób? - zdjęcie 1
Komentarze
Ocena: 5 / 5

Polecane dla Ciebie