Uzależnienie od pracy: Jak niszczy Cię pracoholizm?

Zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego jest tak, że większość pracoholików nie lubi swojej pracy? Odpowiedź jest prosta – bo pracoholizm to choroba, która nas wyniszcza.
Uzależnienie od pracy: Jak niszczy Cię pracoholizm?
29.09.2014

Pracoholizm jest rodzajem uzależnienia psychicznego, które oznacza silne zaangażowanie w pracę. Objawia się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania swoich zawodowych obowiązków kosztem innych czynności – również rodziny, snu i odpoczynku. To stosunkowo nowe pojęcie w psychologii, które stworzył w 1971 roku Wayne Edward Oates, amerykański profesor psychologii religii.

Pracoholizm wciąż dzieli badaczy. Marilyn Machlowitz pisała na przykład, że pracoholizm jest pozytywną cechą, pożądaną w firmie i wartą dalszego wzmacniania. Niektórzy eksperci są zdania, że pracoholizm oznacza, że praca jest naszą pasja, a poświęcenie się jej to pozytywne zjawisko. Nie da się ukryć, że praca jest podstawowym wyznacznikiem większości życiowych sukcesów człowieka – to więc dziedzina aktywności bardzo pożądana we wszystkich grupach społecznych. Bywa zatem, że pracoholizm spotyka się z aprobatą i uznaniem. Dostrzega się wtedy jego dobre strony: zyski finansowe, prestiż czy dobrobyt materialny rodziny.

Pracoholik, czyli kto?

Większość współczesnych specjalistów zwraca jednak uwagę na negatywne skutki pracoholizmu. Oczywiście, o ile mówimy o pracoholizmie – wbrew pozorom nie jest to takie łatwe do stwierdzenia. Pracoholikiem może być ten, kto pracuje raptem po kilka godzin dziennie, a nie musi być ten, kto spędza nad zawodowymi zadaniami 50-60 godzin w tygodniu. Eksperci zauważają, że pracoholik wyróżnia się trzema rodzajami zachowań: wykonuje pracę zawodową w czasie wolnym; myśli o problemach związanych z pracą, nawet gdy jest poza miejscem pracy; pracuje ponad to, czego się od niego wymaga.

Podstawowa różnica między pracoholikiem a osobą przykładającą się do swoich obowiązków (nawet jeśli ten drugi spędza nad powierzonymi mu zadaniami więcej czasu) to brak zadowolenia z siebie w przypadku pracoholika. Osoba uzależniona zazwyczaj nie czerpie ze swojej pracy radości, nigdy nie jest usatysfakcjonowana. Do pracy motywowana jest wewnętrznym przymusem, przekonaniem, że tak trzeba, poczuciem, że nie wykonując obowiązków, traci się czas.

bizneswoman

Pracoholizm skutkuje także tworzeniem się niewłaściwych relacji interpersonalnych w pracy i poza nią – pracoholicy cechują się silną pokusą kontrolowania współpracowników i lekceważeniem relacji interpersonalnych z powodu dużej koncentracji na pracy i zadaniach.

Najpoważniejsze mogą być jednak skutki zdrowotne. Pracoholik może doświadczyć wyczerpania fizycznego i psychicznego, zaburzeń koncentracji, bezsenności, wrzodów żołądka, zaburzeń nerwicowych, lęków, zaburzeń seksualnych, utraty przytomności, zawału serca. To pracoholizm prowadzi do karoshi – zjawiska nagłej śmierci w wyniku przepracowania i stresu. Karoshi dotyka nagle ludzi w pełnym zdrowiu, w okresie wielkiej aktywności. Szacuje się, że rocznie z przepracowania umiera nawet 30 tys. Japończyków.

bizneswoman

Szkodzi firmie?

Pracoholizm wbrew pozorom nie jest też dobrym zjawiskiem dla przedsiębiorstwa. Uzależnienie powoduje bowiem spadek efektywności, produktywności oraz utratę spójności firmy. Badania dowiodły, że pracoholicy nie są dobrymi pracownikami i nie każdy z nich dużo pracuje. Wraz z pogłębianiem się uzależnienia następuje destrukcja osobowości i spada kreatywność oraz spontaniczność. Pracoholik pracuje dla samej pracy, a nie dla jej wyników, unika ryzyka i twórczych rozwiązań, nie akceptuje błędów i ukrywa je, jeśli się pojawią. Nie potrafi pracować w zespole, a jego obecność powoduje wiele konfliktów.

Co robić w przypadku pracoholizmu? Nie jest łatwo pokonać uzależnienie od pracy, zwłaszcza że pracoholik bardzo często nie dostrzega problemu. Bardzo ważne jest zaangażowanie bliskich i ścisła współpraca z psychologiem. Stosuje się terapię poznawczo-behawioralną, której celem jest zmiana nieracjonalnych przekonań pracoholika względem siebie na przekonania bardziej pozytywne, racjonalne, produktywne.

Ewa Podsiadły-Natorska

bizneswoman

Inne objawy pracoholizmu to: regularne zabieranie pracy do domu lub codzienne zostawanie po godzinach; brak czasu dla rodziny i przyjaciół; nierozmawianie o niczym innym niż praca; nieodczuwanie upływu czasu podczas pracy; brak czasu na realizację swoich zainteresowań; stawianie spraw zawodowych na pierwszym miejscu; dążenie do perfekcji we wszystkim, co się robi; odczuwanie ogromnych i niewspółmiernych wyrzutów sumienia, gdy popełniło się podczas pracy jakiś błąd; rezygnowanie z urlopu.

Powolna destrukcja

Powyższe symptomy nie pozostawiają wątpliwości, jak destrukcyjnie wpływa na nas pracoholizm. Uzależnienie od pracy niszczy nie tylko ciebie, ale również twoje kontakty międzyludzkie. Pracoholik zamyka się w świecie swoich zawodowych obowiązków, odsuwa się od rodziny i przyjaciół. Doświadczyła tego 27-letnia Anita. „Gdy mój mąż dostał pracę w dużej firmie jako specjalista od promocji, bardzo się w to zaangażował. Było typowo: coraz więcej czasu spędzał w biurze, opowiadał tylko pracy, nie potrafił odpoczywać. Po paru miesiącach stał się kompletnym odludkiem i gdy mu coś proponowałam, mówił, że nie ma czasu. Wiele nas kosztowało nerwów, żeby się otrząsnął”.

bizneswoman

Pracoholizm z początku może się wydawać pozytywnym zjawiskiem – np. dla kobiety, której partner ciężko pracuje, jest poważany w firmie, awansuje, zarabia coraz więcej. Gdy jednak odznacza się ekstremalnie silnym zaangażowaniem w pracę, problem staje się bardzo poważny. Oczywiście pracoholizm, jak wiele zjawisk psychologicznym, nie jest jednorodny. Mówi się np. o pracoholikach „do szpiku kości” (uzależnieni perfekcjoniści), pracoholikach sytuacyjnych (to osoby pracujące, aby mieć poczucie bezpieczeństwa) czy o pracoholikach eskapistach (traktują pracę jako ucieczkę przed różnorodnymi kłopotami np. rodzinnymi).

Narażeni na stres

Mimo że zdaniem niektórych ekspertów, są pracoholicy zadowoleni ze swojej pracy, to wszyscy są zgodni co do tego, że pracoholizm po dłuższym okresie trwania może doprowadzić do wielu negatywnych skutków. Badacze podkreślają, że pracoholicy w porównaniu do niepracoholików doznają silniejszego stresu w pracy, czego powodem może być fakt, że pracują dłużej, sami stwarzają sobie problemy (np. kryzysy), wymagają od siebie więcej niż inni, a doświadczając silniejszego stresu, ponoszą większe ryzyko wypalenia się pracą.

Polecane wideo

Komentarze (3)

Ocena: 5 / 5
Lukrecja (Ocena: 5) 29.09.2014 01:07
W przerwie od pracy warto wyrwac sie w jakies malownicze miejsce - czemu by nie Mazowsze, np? Dzieki nowemu projektowi "Moda na Mazowsze", odkryjemy bardzo wiele nowych zakątków polozonych w tym regionie ;) polecam :) modanamazowsze.pl
zobacz odpowiedzi (2)

Polecane dla Ciebie